Kistemaker

Thuis » Jaarboeken Oud Andijk » 1989 » pagina 15-16

De Familie Kool

Marijtje Kooijman, dochter van Burgemeester R. Kooijman, trouwde in 1873 met Reinder Kool, die afkomstig was van Venhuizen. Hij was maar een gewone boerenwerk-jongen en wij mogen gerust aannemen dat over dit huwelijk het nodige te doen is geweest. Zeker in die dagen; de standsverschillen logen er niet om. Zij kregen 10 kinderen. Aagje is jong overleden. De anderen zijn allen zeer oud geworden. Reinder Kool is op 70 jarige leeftijd in 1920 overleden. Zijn vrouw Marijtje overleed in 1952 en was toen 98 jaar. Zij heeft de teugels steeds vast in handen gehouden. Daarover waren in het dorp diverse verhalen in omloop. Jantje - Zuster Kool - heeft haar moeder verzorgd in haar laatste levensjaren. Het gezin bestond toen verder uit de broers Reinder en Dirk, beiden ongetrouwd. Zij woonden in de boerderij aan "Kooles Pad", zoals het in de volksmond werd genoemd. Nu woont daar de familie Klaas Boeder.

Reinder en Dirk waren bouwers, zoals dat hier heet, Zij waren eigenlijk hun tijd vooruit. Zij waren er als de kippen bij als er iets nieuws was op hun gebied. Reinder was technicus in hart en nieren; machines hadden zijn warme belangstelling. Toen in 1921 Akkerbouw een demonstratie met een spitmachine organiseerde, waren het de Kooltjes die er een kochten van Brinkman en Niemeijer voor de pijs van ƒ 2.950.-. Vermoedelijk was het een Italiaanse machine van het merk Anzani. Het omgaan met zo'n machine was een vak apart en dat was in goede handen bij Reinder. Hij ging er zelf mee naar Opperdoes en de Langendijk om daar te frezen. Als het ding het weer eens liet afweten en iedereen zich liep te verbijten, bleef Reinder de rust zelf. Behalve loonfrezer was hij ook verkoper van deze machines. Er was bovendien wel eens wat te repareren en dat deed hij ook zelf. Hij had altijd vele onderdelen in voorraad. Deze afdeling van hun bedrijf is later naar Minne van Heezen overgegaan.

Vóór de tweede wereldoorlog was het houden van tentoonstellingen op het gebied van land- en tuinbouwproducten een regelmatig gebeuren. Aan vele daarvan hebben de gebroeders Kool deelgenomen. Het selecteren van gewassen had hun aandacht en gezien de vele medailles en diploma's werd het ook gewaardeerd. Hun succesnummer was de introductie van de Kola Rozijnerwt, een grauwe erwt met een byzonder lekkere smaak en een dunne schil. De opbrengst is niet hoog maar de kwaliteit is nog nooit geëvenaard. De "Kola" is in de lijst van erkende gewassen opgenomen en dat wil in Nederland heel wat zeggen! Ondergetekende teelt ze nog en met uitgebakken spekjes en/of rozijnen en gesmolten boter is het een "Koningsmaaltijd".

De belangstelling van Dirk Kool ging ook uit naar de gemeenschap. Hij was een sociaal bewogen mens, zouden wij nu zeggen. Hoevelen hij heeft leren zwemmen is moeilijk te zeggen. Je kon de Vereniging "Zwemlust" vereenzelvigen met Dirk Kool in die jaren. De Drankbestrijding had zijn volle aandacht: "Jeugd voor Onthouding" - de JVO geheten in de wandeling - had in hem een groot voorvechter. Vele Andijkers zullen zich het werk van Dirk Kool op dit terrein nog herinneren.

In de jaren rond 1919 is er een vereniging opgericht van sociaal denkende mensen. Meester Swart was voorzitter daarvan en Dirk Kool secretaris. De notulen van die vereniging zijn in bezit van Oud-Andijk. Het was een gemengd gezelschap. De vereniging heeft ook niet lang bestaan. Voor de gemeenteraadsverkiezingen kwamen zij uit met een eigen lijst. D. Brouwer en Jn. Godfliet werden gekozen in de raad.
In 1924 is er in Andijk een staking geweest van arbeiders tegen het beleid van de Gemeente. Evert Navest was stakingsleider. Dirk Kool heeft in een gewoon blauw schrift de staking beschreven en is vooral ingegaan op de achtergronden.

Het Westfries dialect had zijn warme belangstelling en hij kon schrijven; vele schriften met toneelstijkjes zijn in ons bezit. Hoeveel zal hij niet hebben geschreven voor revue's van diverse verenigingen, voor de openingsrevue van "Cultura" heeft hij zelfs een figuur geschapen als "Kees Pruttel", een oude man met een zijden petje, die elke nieuwe ontwikkeling wantrouwend gade sloeg en als commentaar had: "'t ken nooit".

Dirk Kool was in tegenstelling tot broer Reinder een druk baasje, met van alles in de weer, iemand met een warme belangstelling voor de medemens; een beroep op zijn medewerking werd altijd gehonoreerd. Jantje Kool, geboren 19 juli 1893, behaalde in maart 1928 haar verpleegstersdiploma en zij werkte in enkele ziekenhuizen. Zij is vanaf het begin van de jaren dertig in West-Friesland werkzaam geweest als wijkverpleegster. Zuster Kool was een begrip in Andijk. In 1988 is zij overleden en wij hebben als vereniging "Vrienden van Oud-Andijk" veel papieren uit haar nalatenschap mogen erven. Wij zijn daar heel blij mee want wij hebben daardoor een duidelijker beeld verkregen van de tijd waarin zij leefde en een beeld van de zaken waarnaar de belangstelling van de "Kooltjes" uitging.

C. Visser.


© 2001-2022 | Sitemap | Contact

Westfries Genootschap